گردشگاههای طبیعی استان گلستان

جدا از پارک ملی گلستان که اهمیتی کشوری دارد، موقعیت ویژه طبیعی و اقلیمی استان گلستان،این استان را در کانون ایرانگردی قرار داده است.از همین رو،اداره کل منبع طبیعی بر آن شده که با احداث پارک های جنگلی و تجهیز آنها به نمازخانه،میز و نیمکت،پارک کودک،اجاق ،زباله دان و سرویسهای بهداشتی ، امکان بهره وری مناسب تری از این نعمتهای خدادادی را برای هموطنان فراهم آورد.علاوه بر این پارک ها که به تفصیل از آن سخن به میان خواهد آمد،منطقه حفاظت شده جهان نما هم جذابیت های گردشگری قابل توجهی را دارا است.

پارک ملی گلستان.این پارک با مساحت 91895 هکتاری خود، در فاصله 45 کیلومتری شرق مینو دشت و 150 کیلومتری شرق گرگان ، در محدوده استان های گلستان،سمنان و خراسان ، واقع شده است . این پارک،نخستین پارک ملی ایران بوده و از جمله پارک های ثبت شده بین المللی است که یک حیاط کامل طبیعی در آن جریان داشته و همه ساله پذیرای گروه کثیری از محققان اکولوژیست و دوستداران طبیعت می با شد.پارک ملی گلستان از نظر آب و هوایی بیشتر تحت تاثیر رطوبت در یای خزر بوده، اما در شرقی ترین بخش پارک ، نواحی استپی خشک با بارندگی کم دیده می شود .دامنه نوسانات بارندگی در پارک ، از 150 میلی لیتر تا 80 میلی لیتر متغیر بوده و متوسط بارش برف هم هفده در صد از نزولات آسمانی پارک را شامل می گردد.پوشش گیاهی پارک به طور عمده از رویش های هیکرانی_ ایرانو_ تورانی و اکوتون تشکیل شده است.مهمترین جوامع جنگلی آن عبارتند از:درختچه زارها،درختان سوزنی برگ،ممرز،بلند مازو،پلت ،افرا ، نمدار ، آزاد،توسکا،بارانک،ال،انواع ولیک،شیردار،داغدان،ملچ و...در بخش بینا بینی پارک هم گونه های از قبیل شیر خشت،پیرو ،برس،زرشک....به چشم می خورد. منطقه استپی نیز رویشگاه گونه های نظیر؛درمنه،کلاه میر حسین،چوبک ها و علف شور هاست. حیات وحش پارک ملی گلستان با وجود 69 گونه پستاندار،149گونه پرنده،8گونه ماهی و حشراتی متنوع،از غنایی در خور برخوردار است.از مهمترین کوه های پارک که بیشتر دربخش های جنگلی قرار گرفته ، می توان ارتفاعات قره قون،تنگه گل،شاخا ، گلستان،پودنعلی ویکه قدم از جمله شاخص ترین آنها آلمه ، ارتفاعات قره قاشلی ،دیور کجی، صوفی قور چی را نام برد.

هم چنین مهمترین دره های پارک عبارتن از :دره آلمه ،آق سو،آبشار،آلی دالی ، آدنس،جمشید آباد،قرقون ، قزقلعه آلو باغ ،دگرمانلی ،خشک و دره نگارمندی.در پارک ملی گلستان رودخانه های متعددی جریان دارند که از مهمترین آنها:رودخانه های مادر سو،زاو ،قرتو،چشمه های گلشن و گلستان،جانو ، سردار خان،دوشان، افرالی،لته خداقلی،آق سو،کرکولی،نکارمندی،قز قلعه ، شاخا،بی بی ضم، مرغزار و شارلق است.

منطقه حفاظت شده جهان نما.این منطقه با وسعتی برابر 30650 هکتار، و با ارتفاعی بین 600 تا 3086 متر از سطح دریا ،در سلسله جبال البرز ،در مناطق مرتفع جنوب شهرستان گرگان و جنوب شرقی شهرستان کردکوی ، واقع گردیده و نام آن نیز برگرفته از دهکد ه ییلاقی است که بخش مهم آن در شهرستان کردکوی قرار دارد.

پوشش گیاهی منطقه جهان نما ، به دلیل شرایط آب و هوایی مناسب بسیار متنوع است.مهمترین گونه های گیاهی منطقه ، راش،ممرز ، بلند مازو،آزاد، سرخدار ، نمدار،ارس،زرشک،گاوزبان،کلاه میر حسن،مریم گلی،قاصدک و نسترن بوده و بخش مرتفع آن نیز بهترین رویشگاه ارس در کشور است.

حیات وحش منطقه با توجه به تنوع زیستگاهی و رویشگاهی،بسیار ارزشمند و قابل توجه است؛مناطق مرتفع و کو هستان مانندی چون ؛چسلتان ، شا هپسند،گردکوه تلمبار،قل قله،پیرزن ،امام وردی،دو کایی و قشقه،بهترین زیستگاه برای کل وبز است. زیستگاه ترکت هم محل زیست گونه های با ارزشی هم چون ؛ مرال، شوکا، پلنگ،خرس،خوک وحشی،گرگ و گربه وحشی می باشد؛هم چنین گونه با ارزش سرخ دار در این زیستگاه وجود دارد. در ارتفاعات منطقه جهان نما نیز پرندگانی مانند: کبک، عقاب طلایی،هما،طرقه،جغد، کبوتر،زنبور خور،کلاغ، چک چک،زندگی می کنند.

منابع آبی متعددی در منطقه وجود دارد،از جمله رود خانه زیارت،شصت کلاه،میاندره،بالا جاده دره مغزی،سفید دره و رود خانه چارباغ از چشمه های قابل ذکر این منطقه هم می توان به چشمه های: زیارت،مغزی،مارسنگ،اسبو گال،شاه پسند،ترکت،...اشاره کرد.

پارک جنگلی قرق.این پارک در 23 کیلو متری شرق گرگان با ارتفاع 105 متر از سطح دریا واقع گردیده است. این ارتفاع در بلند ترین نقطه خود به 600 متر ، و در پست ترین نقطه اش، به 40 متر می رسد. پارک قرق،محیط جلگه ای داشته و مساحتش حدود 650 هکتار است. از ویژگیهای این پارک ، وجود پارک وحش در آن است.رویشگاه جنگلی آن هم انجیلی است و ممرز ستان است و سایر گونه های جنگلی موجود در آن نیز عبارتند: بلوط ، نمدار،توسکای قشلاقی،افرا،خرمندی و آزاد.

پارک جنگلی دلند.این پارک در 11 کیلومتری غرب آزادشهر در شاهراه آسیایی تهران _مشهد واقع گردیده است . خاک محدوده پارک رسی و شنی و دارای سنگ مادر آهکی است. منشا چنین خاکی،لوم های بادی بوده و حاصل دوران چهارم زمین شناسی است.تیپ گیاهی موجود در پارک ،بلوط،ممرزستان،آزاد،انجیلی بوده، و به ندرت سپیدار.افرا و اوجا در آن یافت می شود. بخشی از پارک دلند ، به دلیل وجود درختان آزاد که امروزه از گیاهان مورد تهدید است،به عنوان ذخیرگاه جنگلی به ثبت رسیده است.

پارک جنگلی النگدره.این پارک با حداقل ارتفاع 10 متر از سطح دریا،در ضلع جنوبی شهرستان گرگان و در میان جنگل های قرار گرفته است.مساحت پارک جنگلی النگ دره 174 هکتار است . تیپ گیاهی منطقه آمیزه ای از انواع درختان جلگه ای،مثل:انجیر،ممرزستان است.از دیگر گونه های آن هم می توان به توسکا،لرگ،افرا،بلوط،بید،شیر دار،خرمندین اشاره کرد.از ویژگیهای این پارک،وجود سه چشمه با کیفیت در مجاورت رود خانه قاشی است؛رود خانه ای که با عبور از وسط پارک،از قسمت جنوبی آن تا شمالش ادامه دارد.

پارک جنگلی ناهارخوران.این پارک که قدیمی ترین تفریگاه استان گلستان بوده و بسیاری از ایرانیان هم با آن آشنایی دارند،در 4 کیلومتری جنوب شهر گرگان واقع است.پارک جنگلی ناهارخوران،شامل مجموعه ای از فضاهای جنگلی در اطراف جاده و نیز حاشیه رودخانه،و محدوده های تاسیسات شهرداری و سازمان جهانگردی است.این پارک جنگلی،به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی خود،واقع شدن در دو دامنه پرشیب،دارای آب و هوای مناسبی است.

تالاب های بین المللی گرگان و دشت.آلا گل،آجی گل،آلما گل،مجموعه تالاب های بین المللی گرگان است که در دشت وسیع ترکمن صحرا و در نزدیکی مرز ایران و ترکمنستان،در بخش داشلی برون،در اینچه برون،واقع گردیده.فاصله این تالاب ها از یکدیگر بسیار نزدیک می باشد.

تالاب آلا گل.تالاب آلا گل در شرق جاده آق قلا به اینچه برون واقع گردیده ومساحتش در زمان پرآبی به 2500 هکتار می رسد.آب این تالاب از ررودخانه مرزی اترک و زهکش های طبیعی نهر های شور به نامهای سامان و شوجه تامین می گردد.پوشش گیاهی آن نیز نی،جگن ودرختچه های گز است.بستر تالاب هم در اکثر نقاط با پوشش سبزی از جلبک پوشانده شده است.

تالاب آجی گل.این تالاب در جنوب روستای تنگلی واقع شده و مساحت آن بالغ بر 350 هکتار است.در بالا ذست این تالاب،دریاچه نمکی با مساحت 100 هکتار قرار دارد.این تالاب از دو بخش تشکیل شده است.قسمت غربی آن تا حدی عمیق بوده و عمقش در بیشتر نقاط،یک تا یک ونیم متر و حداکثر سه متر است.ولی در قسمت شرقی که بوسیله نیزاری از بخش غربی جدا شده و با باریکه ای از آب به آن راه دارد.عمقش کم بوده و در بیشتر نقاط،کمتر از یک متر است.سطح این قسمت از تالاب،با نی پوشیده شده است.تامین آب این تالاب،از رودخانه مرزی اترک است.پوشش گیاهی آن هم در برخی از قسمت ها،جنگل های کوچک گز است که مامن بسیار مناسبی برای پرندگان شاخه نشین است.

تالاب آلما گل.این تالاب در شمال روستای تنگلی با فاصله کمی از مرز ایران و ترکمنستان قرار گرفته است.مساحت آن 207 هکتار بوده و عمق آب آن در بیشتر نقاط حداقل یک ونیم وحداکثر به سه متر می رسد.پوشش گیاهی نی و جنکل های گز در اطراف این تالاب به چشم می خورد.آب تالاب آلما گل به علت نزدیکی به رودخانه اترک شیرین تر است.گفتنی است که این سه تالاب از تالاب های بین المللی کشورند.گونه های عمده دیکر گیاهی این تالاب ها عبارتند از :سالسولا،اسپند،خارشتر،تیغا،سازو.هر ساله در فصل مهاجرت هزاران پرنده به این تالاب ها می آیند،از جمله:فلامینگوها،قوها،غازها،انواع کشیم ها،باکلان ،حواصیل ها ،اگرت ها،پرستوهای دریایی،سلیم ها،کاکایی ها.و از حیواناتی که در اطراف این تالاب ها به سر می برند، می توان به روباه،گربه های وحشی خرگوش،خارپشت،شغال،گراز،موش های صحرایی،لاک پشت ها،مارهاوسوسمارها اشاره کرد.ماهیان این تالاب ها نیز هفت گونه بومی بوده و به طور عمده از کپور ماهیانند.گونه های دیگر هم عبارتند از:کولی یا آبرنوس،اورنج یا زردک،سیم یرک و شیشه ماهی.

آبشارها

آبشارلوه.این آبشار در بخش گالیکش،از توابع شهرستان مینودشت،ودر فاصله 14 کیلومتری غرب پارک ملی گلستان و در جنوب روستای لوه واقع گردیده و فاصله آن با جاده اصلی ، نزدیک به 5 کیلومتر است.آبشار لوه در واقع مجموعه ای از چند آبشار کوچک و بزرگ است که هر یک به صورت پلکانی به درون حوضچه هایی می ریزند.منابع آبی این آبشار ،از چشمه سارهای ارتفاعات جنوبی منطقه تامین می گردد.

آبشار سو.این آبشار در فاصله 20 کیلومتری گالیکش و 3 کیلو متری جاده اصلی مشهد_گرگان و در کنار روستایی به همین نام واقع است.آبشار زیبای سو با آبی فراوان به صورت پلکانی سرازیر بوده و ارتفاع آن به 15 متر می رسد.مجاورت این آبشار با آبشار گلستان، ارزش گردشگری ویژه ای را به آن داده است.

آبشار آق سو.این آبشار در 45 کیلومتری شرق گالیکش،در جنگل گلستان واقع بوده و حدود یک کیلومتر از جاده اصلی فاصله دارد.این آبشار با ارتفاعی نزدیک به 10 متر،به حوضچه ای طبیعی می ریزد.

آبشارهای شیر آباد.این آبشارها در 7 کیلومتری جنوب شهرخان ببین از توابع شهرستان گنبد کاووس،در دامنه کوه های البرز و جنگل های پوشیده از درختان پهن برگ قرار دارد.آبشارهای شیر آباد به صورت پلکانی بوده و شامل 12 آبشار کوچک وبزرگ است،که بزرگ ترینشان 12 متر ارتفاع داشته و در پای دیواره خوددو حوضچه 40 تا 80 متری را بوجود آورده است.در بالای آخرین آبشار هم غار معروف به غار شیر آباد با جاذبه ای خاص وجود دارد.